Y blog

Currently showing posts tagged linea aspera

  • Grauzone Festival 2020

    Op 7 en 8 februari vond de zevende editie van het Grauzone festival plaats in Den Haag. Twee dagen lang staan locaties als poppodium Paard, Het Koorenhuis, Grey Space in the Middle en Het Magazijn in het teken van new wave, elektronische, psychedelische en experimentele muziek. Verder bestaat het programma uit documentaires, films, symposia, interviews en een expositie.

    Een goede sfeer en combinatie van muziekstijlen in line-up zorgen voor een interessant, avontuurlijk festival. Grauzone trekt publiek van 18 – 70+, omdat er oude rotten naast opkomende bands worden geprogrammeerd.

    De documentaires en symposia geven aanleiding tot verdieping en maken Grauzone tot een gebeuren waar ik inmiddels elk jaar naar uitkijk.

    Grauzone neemt dit jaar twee dagen in beslag, in plaats van één, dus breng ik mijn weekend door in Den Haag. Ik heb een hotelkamer op loopafstand van de locaties (die ook allemaal dicht bij elkaar liggen) geboekt. Ik ben er klaar voor!

    Vrijdag

    Where Does A Body End (Marco Porsia, 2019)

    Filmmaker Marco Porsia volgde voorman Michael Gira en zijn band Swans vijf jaar lang. De documentaire belicht Gira's jeugd, zijn eerste new wave band, zijn muzikale afdaling in de krochten van de menselijke geest, zijn vriendschap met Thurston Moore van de band Sonic Youth. Voormalig partner Jarboe wordt geinterviewd; zij voegde zich bij de band en bracht een cruciale verandering in het geluid van Swans teweeg. De film is een intiem portret; het gaat over Michael Gira's alcoholisme en laat ook zijn moeilijke karakter zien. In het eerste nummer van Gira's solo album "Drainland"(1995, Alternative Tentacles), "You See Through Me, zit een tape fragment, destijds gemaakt door Jarboe, waarin zij en Gira ruzie hebben over geld en onderdak. Het is een indringend inkijkje in hun relatie. Dat Michael Gira dit fragment zelf in een van zijn nummers heeft gebruikt, laat zien dat hij zichzelf niet spaart. De retorische vraag van Jarboe aan Gira, aan het eind van het fragment van zegt alles:”Do you love me at all, Michael?”, draait de emotionele lading van 1 naar 100. Het nummer begint heel lieflijk, maar schijn bedriegt.

    De documentaire is een gang langs mijn platenverzameling van de band. Ik ontdekte ze in 1996, toen ze net uit elkaar waren. Mijn eerste cd van Swans was "Die Tür Ist Zu". Ik heb vooral veel 'oud' werk van Swans. De albums na hun tweede formatie beluister ik het liefst in de vorm van een live concert.

    Zelf waardeer ik de keus van een documentaire als opening van het Grauzone festival. De films hebben een duidelijk verband met de festivalprogrammering en het zijn vaak films die nog niet, of net, in première zijn gegaan.

    Platenbeurs

    Er is een bescheiden platenbeurs opgesteld in de toegangshal van Het Koorenhuis. De keuze spitst zich toe op de genres die tijdens Grauzone in de line-up zijn opgenomen. Na de film kijk ik door de platenbakken. Ik vind er altijd iets van mijn gading.

    Skemer

    De eerste band van het festival. Deze tweekoppige Belgische formatie staat al om zeven uur 's avonds op het podium. Dat is vroeg, maar het weerhoudt de zangeres Kim Peers niet om rond te dansen in haar (lak?)leren outfit op darkwave-achtige klanken. Een sfeermaker voor de rest van de avond.

    Deutsche Ashram

    Twee piepjonge mensen betreden het podium. De shoegaze muziek is een draaikolk van akkoorden en melodieën, die me qua geluid een beetje aan de eerste albums van Tamaryn doen denken. De voorgeprogrammeerde beats voegen een house-element toe, hetgeen goed samengaat met de ijle stem van Merinde Verbeek en het gitaarspel van Ajay Saggar. Ik was onder de indruk van de songstructuur en de gekozen akkoorden.

    Blurt

    Ik kende deze naam alleen van een online no wave bootleg T-shirt website. Het feit alleen al dat er bootleg shirts van deze band worden verkocht onder de no wave noemer is voor mij een reden om deze band te gaan kijken. En ik word niet teleurgesteld; zenuwachtige, piepende, opzwepende jazz-funk-chaos, met een toegewijde drummer en saxofoonspel.

    Los Bitchos

    Vijf vrouwen met lang haar en pony (kapsel, niet het dier). Instrumentale muziek met gitaar en bas, vergezeld van een keytar. Deels beinvloed door de zogenaamde Cumbia is dit een oase in de noisemuziek van Grauzone.

    Test Dept

    Deze band was een belangrijke reden voor de aankoop van een Grauzone early bird weekend kaartje. Vierentwintig jaar geleden zag ik deze band voor het eerst, in Theater Romein, Leeuwarden. Ik was toentertijd afhankelijk van het openbaar busvervoer tussen Leeuwarden en Dokkum. Dat betekende dat ik om half twaalf 's avonds de laatste bus moest nemen, wilde ik nog bij mijn ouders thuis kunnen komen. Op de helft van dat concert moest ik dus weg. Dit was een verlate do-over. De heren zijn nog steeds zeer activistisch en brengen hun spoken word met verve, afgewisseld door opzwepende percussie. Wat een energie. Legendarisch!

    Cabaret Nocturne, Ofra

    Na Test Dept nam ik een kijkje in Grey Space in The Middle. Cabaret Nocturne draaide een bonkende, maar melodieuze set. Maar het geluid zelf was dreunend en de bas overheerste dermate, dat ik niet lang ben gebleven. Acts als Test Dept doen al een zwaar beroep op je gehoor. Alhoewel ik oordopjes in had was het geluid alsnog heel hard. Ik ben nog even gaan kijken bij Ofra, zij draaide in Het Magazijn. Ook erg leuk, maar aangezien er zaterdag ook nog van alles op het programma stond besloot ik richting hotelkamer te gaan.

    Zaterdag

    Q & A Damo Suzuki

    Damo Suzuki, de zanger van de invloedrijke krautrockgroep Can, betreedt, voordat hij daadwerkelijk gaat optreden, het podium in het Koorenhuis voor een interview door journalist John Robb. Suzuki gaat in op de essentie van performance en hoe documentatie slechts een echo is van het daadwerkelijke optreden. Alles wat er tijdens een concert gebeurt is er deel van, vindt hij. Ook het publiek.

    Suzuki is lastig te peilen en ik krijg de indruk dat hij meer op zijn gemak is op het podium, waar alles wat hij vindt en bedoelt in klanken tot uiting komt, zonder dit in woorden te hoeven motiveren.

    Symposium Thurston Moore

    Na Damo Suzuki is de eer aan Thurston Moore. Moore vertelt over Sonic Youth, over de Ramones, die hun bandnaam te danken hebben aan Paul McCartney (die onder de naam 'Paul Ramon' incheckte bij hotels). Het gaat over Aerosmith, over Television. Moore kent uiteraard veel inside stories, en deelt deze, zonder dat hij geforceerd of name-dropperig overkomt. Ik had er zo nog een uur kunnen zitten.

    Chance vs Causality (Babeth Mondini-VanLoo, 1979)

    Voordat de film begint, maakt filmmaker Babeth Mondini-VanLoo in haar inleiding duidelijk dat het geen muziekdocumentaire is, maar een kunst-film, zowel in onderwerp als de regie. Ze ontmoette de leden van Cabaret Voltaire tijdens een concert in Plan K, Brussel, waar ze samen met Joy Division speelden. Mondini-VanLoo vroeg de leden van cabaret Voltaire om een soundtrack te maken voor haar film.

    Omdat de film geschoten is op 16 millimeter, moeten er twee projectoren worden geinstalleerd. De film bestaat uit twee delen, die gelijktijdig naast elkaar worden afgesppeld. Ik denk terug aan wat Damo Suzuki zei, over dat geen enkel concert hetzelfde is en daarom niet te vangen in het documentatie. Hier is zelfs de documentatie niet elke keer hetzelfde, omdat de projectoren nooit exact synchroon lopen wanneer de films worden afgespeeld. Zo verschilt elke vertoning van die daarvoor.

    De film zelf toont o.a. interviews met de kunstenaar Daniel Spoerri. Ik wist vrij weinig van deze kunstenaar, alhoewel hij wel vaak voorbijkomt in kunstgeschiedenisboeken. Een opsteker.

    Babeth Mondini-VanLoo maakte deel uit van Andy Warhol's Factory entourage. Kunst, performance, muziek en commercie liepen daar kriskras door elkaar. Die mix zie je terug in de film; deels documentair, deels artist statement, deels muziek. De film is daarbij ook een tijdsdocument geworden, het geeft een beeld van hoe kunst en cultuur toen in elkaar staken en wat de opvattingen toen waren.

    Na de film is er nog een vraaggesprek met Mondini-VanLoo en Stephen Mallinder -hij maakte deel van Cabaret Voltaire-, die elkaar sinds 1979 weer voor het eerst zien. Ze vertellen over het muziek- en kunstklimaat uit de jaren 1970; net als bij het symposium met Thurston Moore kom je veel te weten over een stuk recente muziekgeschiedenis, wat rete-interessant is als het wordt verteld door mensen die het ook daadwerkelijk in de eerste persoon hebben meegemaakt.

    Damo Suzuki

    Begeleid door leden van bands als Kikagaku Moyo, Ariel Pink, Bo Ningen en Minami Deutsch, stort Damo Suzuki zijn klanken over het publiek uit. De muziek is bezwerend en ergens verwacht ik een opbouw naar een climax. Maar die komt er niet. Helaas. Een artiest hoeft het publiek wat mij betreft niet te geven wat het wil, maar het bleef een beetje bij een interessante aanzet. Ik was niet de enige, de zaal toonde flink wat doorloop tijdens het concert.

    Stephen Mallinder

    Een zeer dansbare set van voormalig Cabaret Voltaire-lid, met nummers van zijn nieuwe plaat Um Dada 2019, Dais Records) sinds 1985. Twee jaar geleden stond Richard H. Kirk in de grote zaal van het Paard onder de naam Cabaret Voltaire. Ik had dus verwacht dat ook Mallinder in de grote zaal zou worden ingedeeld. Maar de naam Cabaret Voltaire is op het programma niet zo nadrukkelijke verbonden aan de artiest als bij het concert van Kirk (die, volgens mij, ook nog officiieel de bandnaamt voert). Ik had het eerlijk gezegd drukker verwacht. Mallinder staat in een bescheiden gevulde Kleine Zaal. Dat betekent wel dat iedereeen de ruimte heeft om te dansen. Want gedanst werd er. Mallinder zet steeds een tandje bij; de uiteindelijke pompende bassen zetten iedereen aan tot bewegen.

    Linea Aspera

    De dark wave/minimal wave act met vocalist Zoè Zanias en Ryan Ambridge op synth/laptop, heeft een trouwe schare fans. Ook deze act had ik in de grote zaal van het Paard verwacht, omdat ik verwachtte dat men en masse zou toestromen. Dat was inderdaad het geval, al snel zat de Kleine Zaal helemaal vol. Toen het na ongeveer tien minuten misging met de techniek, wachtte het overgrote deel van het pibliek geduldig tot één en ander hersteld was.

    Zanias brengt haar teksten over tragische liefdes en de wat minder beschenen kant van het bestaan, ondanks haar doorgaans onderkoelde podiumpresentatie, met verve. In 2015 zag ik haar live -ook tijdens Grauzone- in de Melkweg, samen met Jonas Förster van Schwefelgelb, met wie ze het duo Keluar vormde. Ik concludeer dat, ondanks dat er weinig mis is met Linea Aspera live, het voor mij toch iets te gladjes is. Keluar beukt wat meer.

    Ik houd het voor gezien omdat er zondag een hevige storm wordt verwacht. Ik zet mijn wekker om vijf uur en neem op zondagochtend de eerste trein richting Haarlem. Er zijn werkzaamheden tussen Leiden en Haarlem, dus ik neem het zekere voor het onzekere. Terwijl ik in de trein zit te wachten tot deze vertrekt, schiet er ineens een flard van een liedje door mijn hoofd. Het is iets van Deutsche Ashram. Ik weet wat ik de komende week aan muziek ga luisteren.